Atatürk'ün
büyük bir titizlikle kurduğu ve bizlere emanet ettiği en büyük
eseri Türkiye Cumhuriyeti'nin sonsuza kadar yaşaması, Onun ilke
ve inklaplarına sahip çıkma ile olur. Çünkü bu ilke ve
inkilaplar Türkiye'nin gelişmesinin yegane çizgisidir. Türk
insanına düsen görev önce Atatürk ilke ve inkılaplarını öğrenmek
ve onların etrafında kenetlenmek, sonra da tek varlığımız
Türkiye Cumhuriyeti'ni sonsuza kadar yaşatmaktır. Atatürk ilke
ve inkılapları Türk insaninin ülküsü ve idealleridir.
Atatürk'ü öğrenmek bir bakıma Onun ilke ve inkılaplarını
bilmekle baslar. Bu ilkeler:
1-
Cumhuriyetçilik: Türk Milleti'nin hür seçimlere dayanan
en uygun yönetim sekli Cumhuriyet'tir seklinde özetlenebilir.
2- Milliyetçilik: Türk Milleti'nin 2000 yıllık
tarihine yakışır bir şekilde millet olma ve yasama ilkesidir.
Türk bayrağı altında yaşanan tasada ve kıvançta ayni duyguları
paylasan herkesi Türk sayan ilkedir. Böylece milletimizi
birleştiren ve kaynaştıran bir ilke konumundadır.
3- Halkçılık: Türk Milleti'nin yasayan
kitlesine halk denir. Çeşitli meslek ve etkinlikleri olan
halkımızın el ve gönül birliğiyle çalışıp yurdumuzun
kalkınmasını sağlaması demektir. Bütün fertlerimizin birbirine
saygılı ve fedakarlık duyguları içinde olmalarını önerir.
4- Laiklik: Devlet düzeninin ve hukuk
kurallarının dine değil akla ve bilime dayandırılmasıdır.
Böylece din ve devlet isleri iki ayrı kurum olarak birbirine
zarar vermeden görevlerini sürdüreceklerdir.
5- Devletçilik: Devletin, halkın rahatı için
sosyal ve ekonomik alanlarda üretim ve teşebbüste bulunmasıdır.
Özel sektörün yapamadığı zorunlu hizmetleri devlet yapar ve
vatandaşa hizmet oturur. Böylece endüstri ve sanayileşmede özel
sektörün yanında devlet de bir sektör olarak görev yapar.
6-İnkılapçılık: Türk Milleti ve Devleti'nin
durmadan ilerleyen ülkeler yarışmasına katılmasıdır. Türk
toplumu endüstri, bilim, teknoloji, tip ve sanayi gibi her
alanda, her turlu gelişmeye yabancı kalmayacak kendini cağın
gereklerine göre yenileyecektir.
Atatürk ilkelerinin amacı Türk insaninin atılgan, yaratıcı,
barışçı, birleştirici yapmaktır. Büyük Atatürk hayatta iken
kendi de bu ilkeleri uygulamış ve bugünkü Türkiye'yi çağdaş
yapan inkılapları sağlamıştır. Kısa bir ömre sığan bu
inkılapları Avrupa ancak 200-300 yılda yapabilmiştir. Atatürk,
cağımızın gelmiş geçmiş dahi devlet adamlarından biridir. Onun
büyüklüğü çok yönlü bir kişiliğe sahip olmasından kaynaklanır.
İyi bir kumandan, dahi bir lider, güçlü bir devlet adamı, iyi
bir hatip, milletinin bas öğretmeni, koylusunun bas çiftçisi ve
esir milletlerin kılavuzudur. Türk inkılaplarının kısa surede
başarıya ulaşmasının sırrı buradadır.
Atatürk
inkılapları ile çağdaş bir devlet niteliğine kavuştuk. Dünyada
saygınlığımız arttı. Yabancı uyruklulara tanınan kapitülasyon
ayrıcalıkları kaldırıldı. Tarımın modernleşmesinde devlet öncü
oldu. Bankalar, fabrikalar kuruldu. Sonunda ülkemiz bayındır
oldu. Ulusumuz zenginleşti.
-
Siyasal Alanda Yapılan Değişiklikler:
Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde 1919 yılında başlayan
Ulusal Kurtuluş Savaşımız 1922'de tamamlandı. Osmanlı
Devleti yöneticileri bu savaşın önderleri hakkında ölüm
fermanları imzalamaktan çekinmediler. Kurtuluş Savaşı
bittiği zaman bir yanda Büyük Millet Meclisi Hükümeti, öte
yanda Osmanlı Saltanatı vardı. Büyük Millet Meclisi'nin 1
Kasım 1922 günü kabul ettiği bir yasa ile tarihimizde
saltanat dönemi kapandı. Yeni bir dönem başladı. Osmanlı
Saltanatının kaldırılmasından sonra 1921 Anayasası'nda
değişiklikler yapıldı. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Devleti'nin
hükümet şeklinin Cumhuriyet olduğu kabul edildi.
Cumhuriyetin ilanı ile tarihimizde Cumhuriyet Dönemi
başladı.
-
Hukuk
Alanında Yapılan Değişiklikler:
Cumhuriyet öncesinde yargı işleri din adamları tarafından
görülürdü. Kadı adı verilen yargıçlar din kurallarına göre
karar verirdi. Hukuk alanında yapılan değişiklikle eski
mahkemeler kapatıldı. Eski yasalar yürürlükten kaldırıldı.
Uygar ulusların yasaları örnek alınarak boşanma, miras, ceza
hukuku yeniden düzenlendi. Hukuk devrimi ile kadın - erkek
arasında eşitlik sağlandı. Miras konusunda kadın ve erkek
eşit pay almaya başladı. Kadınlar da erkekler gibi seçme ve
seçilme hakkına kavuştu.
-
Eğitim
Alanında Yapılan Değişiklik:
Osmanlı Devletinde eğitim sistemi dinseldi. Mahalle okulunu
bitirenler isterlerse öğrenimlerini Medreselerde
sürdürürlerdi. Medreselerde genel olarak dini bilgiler
öğretilirdi. Bu öğrenim kurumlarında tekniğe, bilime önem
verilmezdi. Medreselerin yanı sıra İmparatorluğun devlet
işleri için kurulmuş Enderun adlı Saray Okulu vardı. Çok
sonraları Tanzimat Döneminde Ortaokul dengi Rüştiye, Lise
dengi İdadi ve Sultani okulları açıldı. Daha sonra Tıp, Harp
Okulu, Mülkiye Okulları kuruldu.
Cumhuriyet döneminde dine bağlı eğitim sistemine son
verildi. Eğitim kurumlarında bilimsel yöntem ve ilkelere
dayalı eğitim çalışmaları başladı. Tüm okullar bu ilkelere
göre yeniden örgütlendi.
Atatürk eğitime, öğretime çok önem verdi. Bilgisizliği kısa
yoldan çözmek, okuma yazmayı kolaylaştırmak amacı ile
Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Kasım 1928 tarihinde Türk
Alfabe Yasası'nı kabul etti. Bu alfabe ile okuma yazma
öğrenilmesi için Ulus Okulları açıldı. Bütün yurtta okuma
yazma öğrenme çalışmaları başladı. Atatürk, Ulus Okullarında
Başöğretmen olarak dersler verdi.
Harf değişikliğini, dilde özleşme izledi. Arapça ve Farsça
sözcüklerden oluşan Osmanlıca yerine Türkçe konuşulup
yazılmaya başlandı. Atatürk Türk Dili'nin benliğine kavuşma
çalışmalarını yürütmek amacı ile 12 Temmuz 1932 tarihinde
Türk Dili Tetkik Cemiyeti'ni kurdu. Dilimiz yabancı
sözcüklerden arındı.
-
Ekonomik Alanda Yapılan Değişiklikler:
Lozan Barış Antlaşması ile yabancı uyruklulara tanınan
kapitülasyon ayrıcalıkları kaldırıldı. Ülkemiz kendi
zenginlik kaynaklarına sahip çıktı. Her alanda devlet
öncülük etmeye başladı. Bankalar, fabrikalar kuruldu. Modern
tarım çalışmalarına başlandı. Yollar, özellikle demiryolları
yapımında büyük çaba gösterildi. Böylece yurdun en uzak
yerlerine ulaşma olanağı hazırlandı. Ekonomik
bağımsızlığımız kazanıldı. Ekonomik alanda sağlanan bu
başarılar sonucu yurdumuz bayındırlaştı. Ulusumuz
zenginleşti. Halk için ağır bir yük olan aşar vergisi
kaldırıldı. Çağdaş vergilendirme yöntemleri uygulanmaya
başlandı.
-
Sosyal
Alanda Yapılan Değişiklikler:
Atatürk, ulusumuzun uygar uluslar düzeyine ulaşması için,
sosyal alanda da köklü değişiklikler yaptı. Yeni okullar
açtı. Hastaneler, dispanserler kurulmasını sağladı. Güzel
sanatların gelişmesi için gerekli girişimlerde bulundu.
Konservatuar kuruldu. Stadyumlar, spor alanları, kapalı spor
salonları yapıldı. Uygar bir toplum için gerek duyulan tüm
sosyal kurumlar Atatürk döneminde açıldı.
-
Ölçü
Birimlerinde Yapılan Değişiklikler:
Atatürk dünya ile ilişkilerimizi düzenli yürütmek için ölçü
birimlerinde değişiklikler yaptı.
Uzunluk ölçüsü birimi olarak arşın, endaze; ağırlık ölçüsü
birimi olarak okka, dirhem gibi ölçüleri kaldırarak bugün
kullanmakta olduğumuz ölçü birimlerini kabul etti.
Yurdumuzda daha önce takvim Hicri takvime göre
düzenlenmişti. Buna göre dünyanın kullandığı takvimle
aramızda 580 yıl kadar bir farklılık vardı. 1 Ocak 1926
tarihinden sonra bizde de Miladi takvim kullanılmaya
başlandı.
Eskiden ülkemizde ezani saat kullanılıyordu. Bu saat uygar
ülkelerin kullandığı saate uymuyordu. Takvimde olduğu gibi
saatler arasındaki bu uymazlık büyük karışıklıklara neden
oluyordu. Bunları önlemek için takvimle birlikte bugünkü
kullandığımız saat kabul edildi.
Hafta tatili Cuma'dan Pazar gününe alındı.